|
Li cihanê cara ewil weþanên televîzyonê di sala 1925 ê de li
Londra de dest pêkir.Piþtî vê dîrokê yekem weþana televizyonê ya dirust di
sala 1936ê de bi navberîya BCC dîsa li Londrayê pêkhat.Li DYA jî yekem
kompanyaya televîyonê NBC(National Broadcasting Company).Piþtî þerê Cihanê
ya II. Teleciyon bi lezekî mezin di nav jiyana civakî de cihê xwe girt. Bi
pêþketina teknolojî re televizyon jî ji nav peresendinek mezin de derbas bû
û li hemû Cihanê bi milyonan kes ji xwe re girêda.Televizyon dahênanek wisa
bû ku bi rastî jî bandora xwe li ser hemû warên jiyanê heta ser polîtîkayên
dewletan,hest û jiyanê mirovan û ser îdeolojîyan jî kir.Niha di cihanê de bi
hezaran satalaytî,herêmî,ser înternetê televizyon heye û ji alîyên
bandorî(di her warî de),aborî,civakî û sektorî de hezekê pirr mezine.Ji
malekê bicuk bigrin heta bi telefonên mobîl ev amûra ku yek ji nûvedana
sedsala dawîn tê hesibandin tê temaþe kirin.
Netewa Kurd cihê xwe bi nasnameya xwe di televîzyonê de gelek dereng dît.Lê
televîzyonvanîya satalaytî ya Kurdî ne ewqas dereng destpêkir.Ji ber ku
ciranên Kurdan –wek- Ereban di sala 1993an de,Tirkan jî 1992 an cara yekem
xwedî televîzyonên navnetewî-satalaytî bûn.Bo netewa Kurd vê dîrok 1994 e.
Bi destpêkirina weþanên herêmî a televîzyonên PDK û YNK 1991an ji vir ve
nêzî 15 sal derbas bû.Di 15 salan de televîzyonvanîya Kurdî gelek
pêþket.XEBAT TV ku li Duhokê di sala 1992an de hate damezirandin û hin jî bi
navê KTV-Duhok weþan dike, televîzyona yekemîn a bi Kurdî di nava Kurdistan
da bû.Her piþtî avabûna Xebat TV heman salê de li Silêmanî Televîzyonî Gelî
Kurdistan avabû û Tv Gelî Kurdistan hin jî weþanên xwe didomîne. MED TV ku
li derwey Kurdistanê hatibû damezirandin yekemîn televîzyona Kurdî bû ku
netewî,satalaytî-navneteweyî weþan dikir.MED TV di sala 1994an de dest bi
weþanê kir û di sala 1999an de hate girtin.Piþtî girtina Med TV, Medya TV
dest bi weþanê kir.Medya TV jî di sala 2003an de hate girtin.Di heman salan
de(1997-1998) Kurdistan TV û Kurdsat TV jî bi þêwaya satalaytî dest bi
weþanê kirin.Televîzyona fermî ya Îranê Sahar TV jî her roj nêzî 6 katjimêr
Kurdî weþan dike ev bo Tirkîye û Surîye mînakeke baþe.Televîzyona fermî ya
Tirkîye TRT jî 2004an de di hefteyê de katjimêrek dest bi weþanê
Kurdî(Kurmancî-Dimilî) kir.Bi xebat û hewildanên kurdan û bi alîkariya
Ewrûpiyan di qanûna weþanî ya Tirkiyeyê de derbendek vebû. Sembolîk be jî
dewlet di radiyo û televizyona xwe de mecbûr ma ku dest bi weþana
Kurdî(kurmancî-zazakî) bike.
Herî dawîn sala 2005an de ji Kurdistana Azad televîzyoneke bi navê ZAGROS TV
(Frekansên Zagros TV- Hotbird frek.: 11727, Ver.: 27500) û avayekî satalaytî
û bi weþana bejayî dest bi weþanê kir.Her wiha li Ewrûpayê televîzyoneke
Kurdî bi navê ROJAVA TV di 11 Adara 2005an de dest bi weþanê satalaytî
kir.Di demekê nêzik de jî Herêm TV(Bi raya min divê ev nav piþtî derbas bûna
weþana satalaytî were guhertin) derbasî weþana satalaytê be.
Kurd edî delfet û hesanîyên teknolojî jî hêdî hêdî bi kar tînin.Mînaka dawîn
a vê yekê ev bû ku di sala 2004an yekem televizyona înternetîya Kurdî bi
navê KNN TV(Kurdistan News Network) dest bi weþanê kir.Li ser internetê
weþan erzan be jî,bêqelîteyî û ji ber hin sedemên din,weþanên ku ser
înternetê tên kirin zêde bal nakþîne. Li ser înternetê herî dawîn di Sibata
2005an de bi navê ÊZÎDÎ TV ku ji layê Kurdên Ezîdî ve hat avakirin,dest bi
weþanê kir.ÊZÎDÎ TV 24 katjimêr weþan dike.
Li bakurê Kurdistanê hin televîzyonên cigayî hindik be jî bi zimanê Kurdî
weþan dikin,piranî klipên Kurdî diweþînin.Niha televîzyonvanîya Kurdî de
valahîyek mezin heye.Gel li benda televîzyonên nû de ye.Televîzyonên li
Kurdistana Azad ku hejmarê wan nêzî 20 e û herêmî weþan dikin divê derbasî
satalytê bibin.Bi vî avahî ewê valahîya hanê hinek be jî tije
bibe.Televîzyonên Kurdî de ji ber rewþa wan a aborî û mîsyona wan a sîyasî
profesyonel bûn ne pêþ da ye. Divê televizyonên gelê Kurd jî bi dehan
be.Divê nûjen û bo muzîkê,belgefîlmê,çandê,dengubasê,teknolojîyê û hwd... li
gor mijar û þaxan televîzyonên cewaz bêne ava kirin. Di serî de mijarên wek
diplomasî, pêþxistina çand, huner, muzîk, ziman hwd... a Kurdî bibin hîmên
bingehîn ên televizyonên Kurdî. Divê bi dehan televiyonên Kurdan bêne
avakirin.Belam wek televizyonên Tirkan bêqelîte,tere tûre,bêrûkar û bo
pêþketina civakê de bêbandor be, 50 heb televizyonên Kurdan jî hebin vala
ye,hêç nebe baþtir e.Asta wespa televizyonvaniya Kurdî divê li ber hemû
mijaran be.Kurdistana Baþur de bo pêþketine mediayaya Kurdî bingeh diruste.
Li gel kêm bûna amûrên ragihandinê di serî de kêmbûna televîzyonên Kurdî û
Medyaya Kurdî de kêmasîya din nebûna profesyonelbun e .Divê berî her tiþtî
vê keþe bê çareser kirin.
Kêþeya Aborî û Bêreklamî
Ji ber ku reklam tuneye organên mediaya kurdî jî nikarin weþanê xwe
bidomînin.Di serîde jî pêþketina televizyonvanîya Kurdî bi giþti hemû
medyaya Kurdî girêdayê zêde bûna hatinîya reklaman e.Divê di serî de
karsazên Kurd edî dev ji cebanîyê berdin û bo pêþxistina medyaya Kurdî
pêþeng bin.Organên medyaya Kurdî jî divê xwe baþ îfade bikin.Divê bi avayekî
hiþparêz bê vegotin ku kar û qezancên þirket,dezgeh,karsazên Kurd û þirket û
marqayên navneteweyî ewê di medyaya Kurdî de bi weþandina reklamên xwe
zêdetir be.Girse û potansiyela bazirganî û xerîdarî li Kurdistanê gelek
mezine..Bi riya reklaman ragihiþtina vê potansiyelê li gel zêdebûna karên
wan marqe û þîrketan her wiha pêþketin û geþedena medyaya Kurdî jî bi xwe re
bîne.Her wiha reklamên ku ji layê dezgehên medyaya Kurdî tên amade kirin ger
ji aliyên teknîk,vegotin,grafîk,musîk û hecedarîyên din de pêwîstîyên
serdema me re bikaribe bersivek bide ewê hin zêdetir þirket,dezgeh,karsazên
Kurd û þirket û marqayên navneteweyî bo weþandina reklamên xwe hin hêwer
nêzik bin.Girîngîya reklamê divê hin zêdetir bê têgihîþtin û vebêjin.Di
serdema kapitalist de bi di qalibên teng de mayîn û bi ramanên kevn-îdolojî
tevgerîn xetereke pirr mezine.
50 Mîlyon Kurd,5 Heb Televîzyona Satalaytî!
Niha bi Kurdistan TV ,KURDsat TV,Zagros TV,Rojava TV(Tenê rojên înê weþan
dike û lewaze) 4 televizyonê Kurdî ku bo berjewendiya giþti,netewî-stratejîk
û pêþxistina çand,huner,muzîk,wêje,diplomasî û bi giþtî bo berdawamî û
pêþketina Þaristanîya Kurdî weþan dikin.Ji wana tenê Kurdistan TV û KURDsat
TV 24 katjimêr weþan dikin.Ev her 2 televizyon jî ji hêla
teknîk,dekor,grafik û naverok de nikarin bi %100 bersiv bidin.Bersiv bidin
jî 2 televizyon bi avayekî xwezayî qîm nakin.Roj TV û Me TV jî ku bi zimanê
Kurdî weþan dikin tenê bo “xweda” kirina kesekî û Tirkîyeyî kirina Kurdan re
xizmet dikin.Weþanên Roj TV û Me TV de ji xeynî propagandaya “Komara
Demokratîk” û “Civaka Ekolojîk” tiþtek nîne.Ji weþandina bernameyên Tirkî
yên çandî-hunerî-stran bigrin dijeyatî kirina Serxwebuna Kurdistan û
pêþketinên li Kurdistana Azad,dubendî xistina di nav hiþ ramanên gel û
yekîtî û hiþmendiya Netewîya Kurdî,heqeret kirina serok û rêveberên Kurd
heta xepandin û veþartina rastîyên dîrokî ji gel û xelet agahdar kirin û
ewiqandina bi tiþtên vikûvala(Bi vê avahî lawaz kirina têkoþîna serxwebûn û
pêþketina Milletê Kurd) her wiha þaþ qenalize kirina Gelê Kurd, ango her
tiþtê ku dijî berjewendîya Kurdistanê di dema niha û dahatû de ye di wê 2
televizyonê de henin. Di nav wan xebatkarên televizyonan de dibe ku kesên
baþ an jî Kurdperwer hebin lê dîsa jî ev tiþt rastîyê naguhere.
Di vê gavê de bi lêz bo rizgar kirina Kurdistana Bakur ji vê rewþa kambax û
bêbandor kirina politikayên xeter yên hin hezên “Kurd” -- ku bi dagirkeran
hevkari dikin û Tirkîyeyî ango Tirk kirina gelê Kurdistana Bakur hewl
didin-- û pêkanîna hiþmendiya netewî, damezirandina televizyoneke neteweyî
pêwîste.Lê televizyonek wisa ne tenê bo Kurdistana Bakûr divê di serîde
kêþeyên Kurdistana Azad(wek meseleya Kerkûkê û hin kêþeyên girîng) û bo hemû
Kurdistanê bi her 2 zaravayên sereke(kurmanciya jor û jêr) weþan bike.Divê
pêkhatina vê hewcedarîya girîng bi pelamareke(qampanyayeke) bê dest pêkirin.
Bo vê pelamarê jî malperek divê were saz kirin û di vê
malperê de bo piþtgirîya vê telezîyonê xebatan bêne meþandin.Ango zûtirîn
kat de divê di serîde bo avakarina televizyoneke netewî-Kurdperwer bo
Kurdistana Bakur û bi giþtî pêþxistina televizyonvanîya Kurdî bikevin liv û
tevgerê.Televizyon di medya de amûrê herî girînge.Girîngîya
ragihandin,teknolojî bi giþtî medya bo kurdan li gel erke xwe ya
danûstandinê vatinî ya pêþxistina hestên neteweyî û ber bi çûyîna azadî û di
her qadê de pêþketina netewa Kurd jî dike.Divê her Kurdek bo damezirandina
televizyonek(an jî televîzyonên) wisa çi ji destê wê tê bila bike. Piþtre
dibe ku pirr dereng be…
Hin Televîzyonên Kurdî yên niha (2006);
Navê Televîzyonê -Cih - Þêweya Weþan
- Navnîþana Malper
KURDISTAN TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) 24 katjimêr weþan
dike.
Satalyt-Netewî
www.kurdistan.tv
K
URDSAT TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) 24 katjimêr weþan dike.
Satalyt-Netewî
www.kurdsat.tv
ZAGROS TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Satalyt-Netewî
www.zagros.tv
TIÞK TV
Ji ewrupa weþan dike.
Satalyt-Netewî
www.rojava.net
ROJHILAT TV Ji ewrupa weþan dike.
Satalyt-Netewî
KOMALA TV Ji ewrupa weþan dike.
Satalyt-Netewî
ROJAVA TV Ji ewrupa weþan dike.
Satalyt-Netewî
www.rojava.net
ME TV Ji ewrupa weþan dike.
Satalyt-Netewî
www.metv.dk
ROJ TV Ji ewrupa weþan dike.
Satalyt-Netewî
www.roj.tv
EZÎDÎ TV Li ser Înternetê 24 katjimêr weþan dike.
Înternet-Netewî
www.ezidi.ru
KNN TV Li ser Înternetê weþan dike.
Înternet-Netewî
www.knntv.net
SAHAR TV-BEÞA KURDÎ Ji Îranê weþan dike.Beþa Kurdîya tv ya Komara Îranê ye.
Satalyt-Netewî
www.sahartv.com
GULAN TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
www.gulan-media.com
XAK TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
www.khaktv.com
KTV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
www.ktv.cjb.net
PERWERDE TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
PUK TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
www.pukmedia.net
KCP TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
www.kurdistancp.org
PDK TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
KTV-DUHOK Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
U TV Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
T.GELÎ KURDISTAN Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
S TV-KURDÎ Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
TV KURDISTAN Ji Kurdistana Azad(Baþur) weþan dike.
Herêmî
--
GUN TV Li Bakurê Kurdistanê(Amed) Weþan Dike
Herêmî
www.gunradyotv.com
TRT-BEÞA KURDÎ Ji Tirkîye weþan dike.Beþa Kurdîya tv ya Komara Tirkîye ye.
Satalyt
www.trt.net
KURD TV-I Ji Kanada weþan dike.
Herêmî
www.kurdtv.com
KURD TV-II Televîzyona Kurdî li Danîmarka
Herêmî
www.kurdtv.dk
TV LI USA&CANADA
http://www.kurdistantv.net
Televîzyonên Cîgayî(Mehelî)
DUHOK TV
Li Kurdistana Azad(Duhok) Weþan dike.
www.ktvonline.com
KERKUK TV
Li Kurdistana Azad(Kerkuk) Weþan dike.
TV KURDISTAN
Li Kurdistana Rojhilat(Sîne) Weþan dike.
GUN TV
Li Kurdistana Bakur(Amed) Weþan dike.
www.guntvradyo.com
Hemû naveroka beþa Lêkolîn/Gotar »
|
|
Hemû naveroka beþa Lêkolîn/Gotar »
PEYWENDÎDAR
RÛPEL
» BIÞÎNE
» BINIVSÎNE
Reklam
|
