Muzîk û jiyan

KAKŞAR OREMAR

Weşandin: 22 Sibat 2007

Bandora muzîk û stranê li ser jiyan û paşeroja qedera mirovan pir e. Gotineke felsefî der heqa muzîkê de hatiye gotin ku wiha ye: “Muzîk xwarina riha mirovan e.“ Nizanim ev gotin a kê ye, bi rastî tevî ku gotineke kurt e jî lê bi naveroka xwe pir cewherdar e.

Muzîk nasnameya xwe ji sirûşt, cografya, adet û orfên welat û neteweyan distîne. Muzîka gelên parzemîna Afrîkayê derd û elemên wan, xweşî û şahiyên wan ji me re dide kifşkirin. Li Kurdistanê bedewiya sirûşt û çiyayên me wisa kiriye ku bi hemû derd û elemên bindestiyê re hebûna me bê parastin. Kurd gelek deyndarên kilam û muzîka xwe ya neteweyî ne. Çimkî dema ku dagirkerên her çar aliyên welat ziman û xebata siyasî qedexe kirin, muzîk û sazbendên kurdan hêdî-hêdî meşa xwe didomandin.

Înkargeran nedikarîn ruha kurdan jî bixin nava qefesê. Ji ber wê jî ez gelek caran rola dengbêjan ji rola pêxemberên mezintir jî pîroztir jî dibînim. Ger pêxemberan ayetên îlahî ji xelkê re anîn û şîrovekirin, qet nebe ji me kurdan re dengbêjan jî bi riya kilamên xwe dîrok, ziman û nasnameya me ya milî ji mirinê rizgar kirin.

Piraniya soskolog û pisporên rewannas gelek li ser bandora muzîkê di jiyana mirovan de hev bîr û ra ne. Muzîk dikare di ruh û canê mirovan de liv û lebata fizîkî zêdetir bike. Germahî û coşa ku muzîk di xwîn û mejiyê mirovan de diafirîne ji xwarineke herî xweş û pirhêz ne kêmtir e. Muzîk dikare nêrîna mirovên ku bi çavekî negatîf li jiyanê dinêrin, bi yekcarî biguherîne. Ji bo wê jî niha di nexweşxaneyên hinek welatan de beşên muzîkdermanî û rengdermanî hatine çêkirin. Li wir doktorên rewannas bi riya muzîk û rengên vekirî û şad dixebitin ku atmosfêrê mejiyê nexweşên xwe biguherînin.

Heta niha gelek kes bi vî awayî ji nexweşiya xemokîy (depresyon)ê rizgar bûne. Feydên guhdarîkirina muzîkê di bexteweriya mirovan de hezar xalên pozîtîf hene. Hevalekî min her tim dibêje: “Dema ez his dikim ku xemgîn an jî ji jiyanê diltenigim diçim dawet û şahiyên kurdan. Bi dîtina wan cil û kincên rengîn, bihîstina wê muzîka rîtm û stranên şad bi hêviyên mezintir û ruheke saxlem vedigerim malê….“

Lê tiştekî gelek girîng ku pir pêwîst e em tev ji bîra nekin ew e ku guhdarîkirina hemû cureyên muzîkê jî bi feyde nîn e!.. Cur û rengên muzîkê gelek in; muzîka klasîk, nûjen, şad û xemgîn û hwd.

Carina muzîkeke xemgîn dikare ruha mirovan birîndar an jî jehrê bixe navê. Di van salên dawiyê de li welatên mîna Îranê (ku heta guhdarîkirina muzîkê jî sînordar e), xwekujî jî ji salên berê zêdetir bûye. Bi taybetî jî rewşa ciwanên Îranî ji hêla soskolojî ve bûye sedem ku nexweşên ruhî zêde bibin. Statîskên dawiyê didin xuyakirin ku li rojhilatê Kurdistanê jî ji ber nebûna dilxweşiyên jiyanê û pirsgirêkên civakî-siyasî xwekuştin an jî întihar ji beşên din yên Kurdistanê zêdetir çêbibe. Bi taybetî ji di nava keç û jinan de pirsgirêkên wiha berçavtir in.

Elbete pêwîst e bêjim ku riyên din jî hene ku dibine sedema întihar an jî nexweşiyên xemgîn, lê li welatên ku sîstemên serdest mirovên civakê azadtir dihêlin, pirsgirêkên wiha jî pir kêmtir in. Miletekî şad dikare di hemû waran de pêşdetir here ji miletên ku di diyarkirina mafê qedera xwe de jî azad nîn in.

Muzîkeke xweş û şad, straneke xwedî mesajeke dewlemend û hunermendekî pispor di karê xwe de dikare mirovên civakê ji hemû aliyan ve bêtir bi rastiya jiyanê bihesîne.