"Kurd pêwîstî be bernameyekî siyasî nawçeyî heye"

LÊKOLÎN/GOTAR

lêgerîn >>

têkîlî >>

kunye >>

(AMED)

kurdistannetew.net > Lêkolîn / Gotar > Serxwebûn / Polîtîk

"Kurd pêwîstî be bernameyekî siyasî nawçeyî heye"

SERHAD B.RÊNAS / KURDISTAN-NETEW

Weşandin:27 Berfanbar 2006

Pêş ruxandinî rjêmî sedamîş le salî 2003da kêşey siyasî û neteweyî kurd leher çwar parçekeda kêşeyekî pêkewe bestiraw bû behukmî hawşêwey rjêmekan lerûberûbûnewey meseley kurda amancu berjewendiye siyasîu neteweiyekanî kurd le 'îraqu iêranu turkiyau suriyaşda yek cor amancu berjewendî buwe, belam bûnî karî siyasîu rêkxiraweyî hawbeşî nêwan bzûtinewew parte siyasiyekanî kurd leher çwar parçekeda yan her nebuwe yan hendêk car bûnêkî lawaz buwe, emeş bo dû hokarî serekî degerêtewe yekemiyan nebûnî uşiyarîu zaniyarî lelay kurdî parçeyekî kurdistan leser parçekey tir, bo nimûne uşiyarî xelkî kurdistanî başur leser kêşey neteweyîu siyasî kurd le bakûrî kurdistanda zor lawaz buwe be pêçewaneşewe xelkî bakûrî kurdistanîş hîç agadariyekî uwayan leser kêşey kurd le başûrî kurdistanda nebuwe tenanet emsal katêk bo fîstîvalî gelawêj wefdêkî roşnbîrî bakûrî Kurdistan hatbûn‌u le nzîkewe nasîmn hîç zaniyariyekiyan leser tawanî enfal‌u kîmiyabaranî helebce nebû taku xoyan serdanî helebceyan kirdu legel xelkda qseyan kird dwatir uşiyarî‌u zaniyariyan ta radeyek lembareyewe peydakird, diyare bo parçekanî tirîş her be heman şêweye deşêt nuxbeyek yan çend kesêkî zor kem hebin be şêweyekî giştî agadarî kêşey kurdî her çwar parçeke bin, belam zorbeyan bêagan leser helumercî yektirî, emeş beşêkî zorî bo ewe degerêtewe ke wilatanî nawçeke be şêweyekî rêkxiraw rêgeyan le têkelbûnî kurdî parçekan be yektirî girtuwe.

Duwemiyan hikumetekanî 'îraqu iêranu suriyau turkiya rêgeyan girtuwe lewey ke rêkxiraw u parte siyasîu neteweiyekanî kurdî çwar parçeke hawkarî yektirî biken, eme cge lewey be hukmî snûrdarî twanay her partu bzûtineweyekî kurdîş leher yekêk lem wilataneda le ruwî abûrîu serbazîu îdarîşewe neyantwanîuwe be şêweyekî rêkxiraw xebat bikenu tenha twanîuiyane le yek wilatda xebatî neteweyî‌u siyasî biken‌u nuwênerayetî yekêk le parçekanî kurdistaniyan kirduwe, belam duway ruxandinî sedam ta radeyekî zor ew hawkêşew berbestane helweşanewe ke rêgirî serekî bûn le berdem xebatî siyasî‌u neteweyî nawçeyî kurda ke pêkewe rêkxirawu partekanî kurd le nawçekeda kar biken‌u de'mî yektirî biken, be taybet duway salî (2003) ke snûrî azadî bo peywendî bzûtinewe kurdiyekanî tirî parçekanî tir be bzûtinewey siyasî kurd le başûrî kurdistanda kirayewe beşêkî zorî part‌u rêkxirawe siyasiyekanî bakûru rojeelat‌u rojaway kurdistan hatin bo başûrî kurdistan‌u lêre be azadane xebatî neteweyîu siyasî xoyan deken egerçî iêsta le başûrî kurdistanda corêk le hawkarî siyasîu tenanet abûrîş bo bzûtinewew partekanî parçekanî tirî kurdistan heye, belam hêşta bzûtineweyekî be hêzî nawçeyî kurdî drust nebuwe ke bernamew stiratîjî nuwey hebêt bo helumercî nuwey‌u hawkêşew rûdawe tazekanî xorhelatî nawerast.

Raste taku iêsta hîç hengawêkî bineretî bo çareserî meseley kurd le nawçekeda nekirawe tenanet ruxandinî sedamîş nebuwe hoy ewey kêşey kurd le 'îraqda çareser bikirêt emeş bo ewe degerêtewe ke hêzekanî nawçeke le rêgey karîgerî‌u tedexuliyan le karubarî nawxoy 'îraqda rolêkî serekiyan heye lewey ke kêşey kurd le 'îraqîşda çareser nekirêt, boye kurd lem qonaxe nuweyey xorhelatî nawerastda ke hawpeymanêkî nawçeyî dij be kurd le aradaye kurdîş bo rûberûbunewey em qonaxe hestiyare pêwîstî be bernamey siyasî u stiratîjî nawçeyî heye wate debêt xelk u bzûtinewew rêkxirawe kurdiyekanî her çwar parçeke dest biken be darştinî bernamey hawbeşî neteweyî u siyasî u stiratîjî nuwê le xorhelatî nawerastda, dananî bernameyekî kurdî nawçeyî u hawpeymanêtî bzûtinewe kurdiyekan be bê‌ ewey xelkî her yeke le parçekanî kurdistan agadaru uşiyar bin derbarey kêşew helumercî yektirî esteme serkewtû bêt, belam ewey ta radeyek lembareyewe cêgey iumêd bêt eweye ke le dû şuwênewe hewlî em te'arufey nêwan parçekanî kurdistan heye yekemiyan henderane emeş be hukmî ewey kurdî her çwar parçeke pêkewe le zorbey wilatanî ewrupaw emrîkaşda bûniyan heyew xawenî damudezgay kltûrî‌u siyasî‌u perwerdeyşn lanîkem eme bote hoy ewey yektirî binasn‌u le barudoxî parçekanî yektirî agadar bin, boye zorcar katêk rûdawêkî nuwê‌ rûdedat ca ç le ewrupa bêt‌u peywendî be kurdewe hebêt yan le yekêk le parçekanî kurdistanda bêt ewa pêkewe heluwêst lebareyewe werdegirn.

Duwem şuwên başûrî kurdistane emeş behoy ewey ke le duway pirosey azadî 'îraq beşêkî zor le xelk u bzûtinewe siyasiyekanî tirî parçekanî tir hatûnete başûrî kurdistan‌u bûnete beşêk le pêkhatey dîmugirafî u siyasî u abûrî kurdistan.
be bawerî min kurd weku hengawî yekem detwanêt hem lerêgey henderanewew hem lerêgey başûrî kurdistanewe amadekarî bo darştinî bernameyekî siyasî nawçeyî bikat bo mlmlanêkirdinî wilatanî nawçekew rêgegirtin leher core pelamaru şerêk ke bikirête ser yekêk le parçekanî kurdistan.

Bûnî bernamey siyasî kurdî nawçeyî bo peywendî kurdu emrîka, kurdu komelgey nêwdewletî zor meseleyekî giringe, kurdî her çwar parçeke le emrîkaw ewrupada le rêgey darştinî bernameyekî rêkxirawî siyasîda detwanin behawbeşî kar biken leser bedesthênanî de'mî nêwdewletî bo meseley kurd be şêweyekî giştî le xorhelatî nawerastda, çunke cengî 'îraq ewey selmand ke kêşey kurd le 'îraqda be tenha bebê‌ çareserêk bo meseley kurd le parçekanî tirî kurdistanda esteme, emeş le ber ewey ke kêşey kurd lehemû parçekanda siyasî u neteweyî wate be şêweyekî giştî kurd kêşey bê‌ dewletî heye le nawçekeda, drust kirdinî dewletî Kurdîş bo nimûne le naw 'îraqda bebê hîsabikirdin bo kurdî parçekanî tir karêkî asan niyew her emeşe wadekat ke berdewam emrîkaw komelgey dewlî em bîrokeye ret bikenewe.

Le astî xorhelatî nawerastîşda hêzu bzûtinewe kurdiyekanî bakûru başûru rojawaw rojeelatî kurdistan le rêgey bernamey siyasî nawçeiyewe detwanin hawpeymaniyetêkî kurdî nawçeyî legel rojawada be taybet legel emrîkada drust biken bo mlmlanêkirdinî neyare siyasî u neteweyî u însaniyekanî kurd le nawçekeda.