|
|
Charles
Darwîn;"Navê tênegihêþtinê"
Darwîn li dû xebatên
dûr û dirêj di nava zanistê de bi bi dawî kirina ger û lêkolînên xwe yên li
giravên galapagos bi pirtûka xwe ya bi navê "Bineçeyên(kok)
Cureyan", di sala 1859'an de pirsa bi milyonan sal ya mirovatîyê
bi qasê delfetên wê demê û ji pencereya xwe rave kir.
Hin dema xwe de bi rexne û êrîþên bê bingeh û pêþdarazî re rû bi rû ma.Bi
tayetî derdorên olî ji dîtin û ramanên Darwîn qet dilxweþ nebûn heta bê
tehemmul bûn li dijî wan rastîyên nû yên zanistî.
"Teorîya Peresanê"
Feylozofên Îyonyayî hê di salê B.Z 6ê de behsa vî tiþtî kiribûn.Thales
bawer dikir ku mirov jî wekî hemû tiþtan ji avê hatîye. Anaximander jî hin
eþkeretir digot,"eslê me ji deryayê tê û em ji peresana hin cure
masîyan gihêþtin".
Aristotales hin xuyatir rastîya peresanê bilêv anî.Ev di got
"Organîzma ji formên hêsan ber bi formên têkel pêþketin e " û
"Lebatên giyaneweran li gor pêwîstî û bi karanînê pêþketine".
Di serdema navîn(çaxê navarest) de cîhê peresanê tune bû.Ji ber ku her tiþt
bi pirtûkên pîroz dihat reve kirin û her tiþt jî di destê Dêran de bû.
Her wiha heta Darwînê gellek feylozof û zanistvan ji hêla xwe peresanê anî
bûn ziman.
Lê raveya herî berfireh ya Darwînê bû.Piþtî Darwînê jî di 160 salên dawîn
de sedan zanistvan bi dehhezaran vedîtin,palpiþt,keþîf û bermayîyên fosîlan
û bi alîkarî û hêza hûrlênêrîna teknolojîya nû teorîya Darwîn ya peresanê
bi dehan caran ber bi zagon bûnê re nêzîk bû.
Peresan û îroroj
Zanistvanên demê me dîyar dikin ku "dozîneya peresenê girêdayî
seleksîyona sirûþtî û daherizîna genetîkê ye ger hûn bawerîya xwe pê
persenê neynin nikarin hin taybetmendîyên kur ya vê mijarê jî
têbigehêjin."
"Hemû organîzma ji yek çavkanîyê hatine û piþtre cureyên din di nava
milyonan sal de derketine holê. Di di hêla bîyolojîk de cureya herî nêz ya
ji bo mirovan þempaze ne."
"Pêþxistina û fam kirina mijara peresanê wê feyde ji çareserkirina
gelek nexweþîyan û bersivdana gelek pirsan jî bîne."
"Ev ji alîyê kesên ku bawerîya wan bi afirandinê heye ve tê rexne
kirin.Cihê afirandinê û sêwirana aqilbend di zanistê de nîne.Her wiha divê
siyasetvan têvî vî mijarê nebin.Ev mijarake zanistîyê.
"Çi karê sîyasetvan û oldaran bi vê meselyê re heye.Kîjan mentiq
qebûl dike ku bi sedhezaran cure ji niþka ve hatibe afirendin û her cure jî
di nava xwe de bi sedan avayên cuda ji niþka ve derkeve holê."
"Peresan bi fosîlan bi fîzyolojî,anatomî û bîyolojîyê û hezaran
palpiþtên zanistî li ber çavê me ye.
"Zanist û teknolojî her roj pêþ dikeve lê teorîya peresanê paþ nakeve
berovajî xurtir dibe."
Formên derbas bûnê
Dijberên peresanê herî zêde behsa tune bûna formên derbasbûnê dikin.
Di salên dawî de bi veditîna fosîlên nû rastîya peresenê derdikeve
holê.Herî dawî li Efrîqayê dû fosîlên mirovan ku ji serdemên cuda mane bi
avayekî eþkere ferqa ku bi peresanê derketîye holê nîþan dide.
"Fosîlekî (Tiktaalik) 37 mîlyon salî ku helqeya kêm ya peresanê
cureyek di navbera masî û omergayîya(mazmazk) bi 4 çar lingan ku li
Qenedayê hatibû peyda kirin"
Her wiha berî demekî li Qenedayê jî fosîlekî 37 mîlyon salî ku helqeya kêm
ya peresanê cureyek di navbera masî û omergayîya(mazmazk) bi 4 çar lingan
hate dîtin û navê vê fosîlê jî wek “Tiktaalik” hate dayîn.
Herî dawî jî li eyaleta bakûrê rojavayê Çînê li Gansuyê 49 fosîlên ku nêzî
çûkên amfîbîk ya roja me ye hate dîtin.Ev fosîlên ku navê 'Gansus
yumenensis' hatîye danîn berê jî lingeke wan hatibû dîtin tê dîyar
kirin ku di serdema dînazoran de jiyane.Ev fosîl beþên kêm ya peresnênên
çûkan temam dike.
Her roj valahîyekî di vî warî de tije dibe.Di dahatûyê de bi zêdetir
pêþkatina zanistê peresanê bi avayekî hin zeleltir wê were selmandin.
Teorîya peresanê ne dijî Xwedê ye
Nedera oldaran
Oldar li hemû Cîhanê qebûl kirin li alîyekî qerfên xwe vê yekê
tînin.Dibêjin "ma çawa mirov ji meymûnê tên"
Oldaran bi zanayî meselaya peresanê lêvedigerînin "ji meymûnê
hatinê" û bi berfirehî naxwazin lê binêrin.
Ji ber ku mehmûn di daristanan an jî li baxça ajalan tê dîtin û bo wan
giyanewereke nizm e.Lê peresan ji meymûnê hatinê nîne.Ne mijareke ewqas
hêsan û bêkitekit e.
Oldar piranî ji hêla xwe zanistî zêdetir bi hêla peresanê ya bi olê re
mijul in.Oldar bi giþtî vê yekê dijî pirtûkên pîroz dibînin.Pirtûkên pîroz
hema ji wek tê dîtin þîrove dikin û li þuna ku kurahîya pirtûkên pîroz
binêrin bi avayekî çîrokî gellek tiþtan þîrove dikin.Êdî angaþtên xwe de
ewqas bi israrin ku ji xeynî
parastina ramanên xwe riyekî din nabînin û ditirsin ku qebul kirina vê yekê
zirarê bigêhêje olê.
Argumana herî bêbingeh ya wan derdoran ewe ku dibêjin "Peresan
xizmetê dike materyalîstan"
Lê tu carî têkîlîya peresan û materyalîzmê li gor angaþta wan
nebûye.Xulqparêz bi qastî peyvên îdolojîk,tirsnak wek
komînîzm,materyalîzm,faþizîm,ateîzim, kapîtalîm û gelekên din bikartînin ku
bi vê avahî mijara peresanê bi îdolojîyan re girêbidin da ku bi avahî
hêsanti pûç derxînin.
Zagonek wisa tuneye ku komunîst,çepperest an jî faþîstek nikare bawerîya
xwe bi Xwedê bîne an jî kapîtalîstek neçare bawerîya peresanê bike.Ev hemû
têgîn,têgînên demî û berjewnedîyîyên teng in.
Ji niþka ve afirandin çiqas guncawe hêza Xwedê û riya mantiqê.Peresan ne
nîþana hêza Xwedê ye.Ma gelo Xwedê dervey mantiqa mirovatîyê ya hemû
serdeman heta dawîyê Cîhanê tiþtetî dike!?Bawerîye her kesî hebe ku
Xwedê wekî afiandina niþkave tiþtekî hêsan pêk nayîne.
Angaþtên klasîk yê dijberên peresanê
-Angaþt: "Peresan nehatîye îspat kirin"
Rastî:Di zanistê de teroî wek di matemetîk an jî mantiqê nayên îspat
kirin.Peyva "îspatê" ji alîyê gel ve þaþ tê fam kirin.Di tu qadê
zanistê de wek matemetîkê an jî mantiqê % 100 îspat kirin nîne.Di zanistê
de têgînek,rêmanek wisa nîne.
-Angaþt:"Peresan dijî pirtûkên pîroz û ole,heywan û
mirov ji hev nahetine afirandin!"
Rastî:Li cîhanê êdî gellek oldar vê
rastîyê dipejirînin.Pirtûkên pîroz rastû û têgiþtina vê demê hatine
nivîsandin.Hin çîrokên di nava pirtûkên pîroz de,çîrok û vegotinên giþtî ne
û divê li gor roja me were nirxandin"Ji niþka ve afirandin çiqas
guncawe hêza Xwedê û riya mantiqê.Peresan ne nîþana hêza Xwedê ye.Ma gelo
Xwedê dervey mantiqa mirovatîyê ya hemû serdeman heta dawîyê Cîhanê tiþtetî
dike!?
-Angaþt:"Peresan dijî xaladuduyê ya zagona
Termodînamîk e.Ji kaosê,pergal çênabe.Entropî her zêde dibe û enerjî ber bi
valahîyê belav dibe.Divê bo pêk hatina peresanê hêzeke berovajî entropîyê
pêwîtse.Ji ber vê yekê peresan pêk naye,encax Xwedê hêzekî berovajî entropîye
dikare pêk bîne."
Rastî:Xala duduyê ya zagona Termodînamîk bo sîstemên girtî(dadayî)
ye.Organîzma di sîstemên vekirî de danûstandina enerjîyê dikin.Di hawirê de
enerjîya bêdawî heye.Xulqparêz(afirînparêz) dibêjin enerjî di fezayê de
belav dibe.Jixwe li gor peresanê jî bi bikaranîna enerjîya li ezmanê jiyan
pêk hatîye.Darek bi saya enerjîya ku rojê diger û bi çêkirina fotosentezê
mezin dibe.Ango çavkanîya enerjîyê eþkereye.Di dema mirina zindîyekê
"zêdeka entropîyê "pêk tê û hemû enerjîya wî "bo ji nû ve bikaranînê"
vedigere
sirûþtêç
-Angaþt:"Asta kêm ya gaza Helyûmê di atmosferê de
nîþan ciwan(genc) bûna Cîhanê ye.Ger Cîhan 4,6 salî bûya divîya bû ku
zêdetir gaza helyûmê bûya"
Rastî;Helyum gazake pir sivik e.Wekî hîdrojenê tevî ezmanê dibe û di
atmosferê de zêde namîne.
-Angaþt:"Bîyolog tu carî rastî peresanê
nehatine"
Rastî:Peresan ne tiþtekî ku di nava katjimêrek,roje,mehek an jî
salan de pêk tê bo dîtina peresanên mezin milyonan sal hewceye.Bîyolog
gelek caran çavderîya peresanê kirine.Di mîkrobîyolojî de nîþana vêê yekê
her roj tê dîtin.Bakterîyên ku li dijî antîbîyoktîkan hêz qezenc û xwe
diguherin dikin an jî bihokên ku li dijî DDTyê tirûþ bidestdixin û xwe
diguherin hin mînakên vê yekê ne.
-Angaþt:"Þaneyek çêkirî hê nehatîye pêkanîn"
Rastî:Þaneyeke xwedî faalîyetên jiyanî nehatîye çêkirin di hawirê
labaratuaran de lê pêkhatên bingehîn yê giyaneweran aminoasît,nukleik
asît,þekiran û gelek molekulên organîk bi avayekî sunî hatine çêkirin.Kêþe
niha eve ku di labaraturan de bi teknolojîya îro þertên berîya 4,6 mîlyar
salan naye pêk anîn û 4 mîlyar sal jî ne mimkune ku were sekinîn.Her wiha
li benda mayîna pêkhatina þaneyek xwebixwe di nava lûlikên ezmûnê de hinek
saxikî ye.
-Angaþt:"Jiyan xwe bixxwe di nava 4 mîlyar salan de
nabe ku pêk were.Li noronekê binêrin çeþîddarîya reksîyonên biyokîmyasal
binêrin ma çawa ewqas sîstem xwe bi xwe çêdibe?"
Rastî:Di pêþketina peresanê de her tim zanyarî û avahîya stabîl bi
navberîya seleksîyona sirûþtî di zindîyên din de jî hatîye
bikaranîn.Binêrin laþê me, hin teybetmendîyên di him ya masîyan,bakterîyên
îlkel(hoveber) him jî ya marîjokan ser me heye.Di peresanê de her tiþt
qedeme qedeme pêk hatîye.Berê amîno asît,piþtre proteînên thermal,piþtre
proteinoid,piþtre amino asitên ATP,piþtre proteînên kompleks û senteza
proteînan,piþtre þaneyên prototîp û di nava mîlyonan sal de bi bi
ceribandin û þelipînê þaneyên stabîl pêk hatine.
-Angaþ;"Formên derbasbûnê nîne"
Rastî:Di salên dawî de bi veditîna fosîlên nû rastîya peresenê
derdikeve holê.Herî dawî li Efrîqayê dû fosîlên mirovan ku ji serdemên cuda
mane bi avayekî eþkere ferqa ku bi peresanê derketîye holê nîþan dide.
"Fosîlekî (Tiktaalik) 37 mîlyon salî ku helqeya kêm ya peresanê
cureyek di navbera masî û omergayîya(mazmazk) bi 4 çar lingan ku li
Qenedayê hatibû peyda kirin".Her wiha berî demekî li Qenedayê jî
fosîlekî 37 mîlyon salî ku helqeya kêm ya peresanê cureyek di navbera masî
û omergayîya(mazmazk) bi 4 çar lingan hate dîtin û navê vê fosîlê jî wek
“Tiktaalik” hate dayîn.
Herî dawî jî li eyaleta bakûrê rojavayê Çînê li Gansuyê 49 fosîlên ku nêzî
çûkên amfîbîk ya roja me ye hate dîtin.Ev fosîlên ku navê 'Gansus
yumenensis' hatîye danîn berê jî lingeke wan hatibû dîtin tê dîyar kirin ku
di serdema dînazoran de jiyane.Ev fosîl beþên kêm ya peresnênên çûkan temam
dike.Her roj valahîyekî di vî warî de tije dibe.Di dahatûyê de bi zêdetir
pêþkatina zanistê peresanê bi avayekî hin zeleltir wê were selmandin.
-Angaþt:"Fosîl ji dema Kambrîan de ji niþka ve
zêdebûne û organîzmayên pirrþane ji niþka ve zêde bûne.Lê berîya dema
Kambrîna tu þop nîne."
Rastî:"Mîkrofosîlên herî pêþîn aîdê ya berîya 3,6 mîlyar salên
berê.Fosîla herî kevn ya fosîlên pirrþane jî ya berîya 700 mîlyan
salanin.Ango ev mawe berîya 80 milyon sal berê ya dema Kambrîn e.Ger bi
çavekî zanyarî neye lênêrîn mirov dikare bi hezaran pirsên tewþ û dervey
zanist bipirse.
Her wiha xaleke girîng jî ewe ku bi dehan angaþtên bi rengî kesên (wekî
li Tirkîye Harûn Yahya û koma wî/hin Xulqparêzên(afirînparêz) li emerîka)
ne xwedîyê ev daneheva zanyarî û perewerdeyê ne ku angaþtên wisa bilêv
bikin.
Darwîn bi delfetên sedsala 19'emîn bergehek nû di warê zanistê de
"afirand".Êdî bi teknolojîya dema me binyata DNA yê bi temamî tê
çareser(deþîfre) kirin.Di demekî wisa de mirov pêþarojê bifikire dê rojên
tengav li benda dijberên peresanê de ne.
Teknolojî û zanist
her roj bilêzî pêþdikeve û bo bizelalî tune kirina angaþta wan her roj
pêþketinek nû çêdibe..Vê gavê bawermend hin zêdetir bikevin têngasî û
mûxlakîyê.Helwesta wan zirarê dide ola wan jî
Tabloya Peresanê mirovê
Orrorin tugenensis: Berîya 6 mîlyon sal
Ardipithecus ramidus: Berîya 4.4mîlyon sal
Australopithecus anamensis: Berîya 4.2-3.9 mîlyon sal
Australopithecus afarensis: Berîya 3.6-2.9 mîlyon sal
Kenyanthropus platyops: Berîya 3.5-3.3 mîlyon sal
Australopithecus africanus: Berîya 3-2 mîlyon sal
Australopithecus aethiopicus: Berîya 2.7-2.3 mîlyon sal
Australopithecus garhi: Berîya 2.5 mîlyon sal
Australopithecus boisei: Berîya 2.3-1.4 mîlyon sal
Homo habilis: Berîya 2.3-1.6 mîlyon sal
Homo erectus: Berîya 1.8-0.3 mîlyon sal
Australopithecus robustus: Berîya 1.8-1.5 mîlyon sal
Homo heidelbergensis: Berîya 600-100 hezar sal
Homo neanderthalensis: Berîya 250-30 hezar sal
Homo sapiens: Mirovê roja me
Çavkanîyên giþtî
Douglas Futuyma,
Evolutionary Biology, Sinauer,
Tim Berra, Evolution and the Myth of Creationism, Stanford University
Press, 1990
Roger Cuffey, Paleontologic Evidence and Organic Evolution, in Science and
Creationism, edited by Ashley Montague, Oxford University Press, 1984,282
Douglas Futuyma, Science on Trial, Sinauer 1995, sayfa: 68-97 5) T.S. Kemp,
Mammal-like Reptiles, Academic Press, 198
Harland et al."A Geologic Time Scale", 1982, Cambridge Uni. Pres
J. W. Schopf, "Evolution of the Earliest Cell", Scientific
American, 1978, 239 110-138
Douglas Futuyma, "Evolutionary Biology", Sinauer, 1998,
Tim Berra, "Evolution and the Myth of Creationism", Stanford
University Press, 1990
Ian Stewart 1995. Nature's Numbers. New York: BasicBooks.
Max P. Berstein, Scott A. Sandford, Louis J. Allamandola,
Life's Far-Flung Raw Materials" Scientific American1999, 281
Ilhan Arsel, "Seriat ve Kadin"
Ilhan Arsel, "Toplumsal Geriliklerimizin Sorumlulari: Din
Adamlari", 1995
Turan Dursun, "Din Bu I, II, II
Hemû naveroka beþa Lêkolîn/Gotar »
|
|
Hemû naveroka beþa Lêkolîn/Gotar »
PEYWENDÎDAR
RÛPEL
» BIÞÎNE
» BINIVSÎNE
» A A
Reklam
|
